Persoonlijkheidsverandering in de loop van het leven

Nieuw onderzoek toont aan dat de persoonlijkheid in de loop van het leven verandert.

Wat bepaalt de acties van mensen? Velen van ons verklaren menselijk gedrag intuïtief met persoonlijkheidskenmerken: dus met een karakteristiek patroon van denken, voelen en gedrag, dat redelijk stabiel is en in verschillende situaties constant blijft.

Om persoonlijkheidskenmerken woedt sinds 1960 een fel wetenschappelijk debat: sommige psychologen beweren dat een bepaalde situatie, en niet persoonlijkheidskenmerken de belangrijkste oorzaak van gedrag zijn. Persoonlijkheid is grotendeels, of tenminste voor de helft erfelijk. Maar behavioristisch georiënteerde psychologen zetten vraagtekens bij de invloed van erfelijkheid en onderstrepen de invloed van situaties en leergeschiedenis op het gedrag ten opzichte van stabiele interne of erfelijke factoren.

In de laatste twee decennia werd met behulp van uitgebreid onderzoek vastgesteld dat persoonlijkheidskenmerken bestaan, en dat deze het feitelijke gedrag van een persoon gedeeltelijk kunnen voorspellen  en ook een voorspellende kracht bezitten, wat de verschillende indicatoren van maatschappelijk succes betreft, zoals bijvoorbeeld inkomen.

De effecten van persoonlijkheidskenmerken op het gedrag zijn het makkelijkst te onderkennen wanneer mensen herhaaldelijk in verschillende situaties worden geobserveerd: In elke unieke situatie wordt het gedrag van een persoon door zowel de persoonlijkheid als ook situatie beïnvloed. Maar als iemand in veel verschillende situaties geobserveerd wordt, kan men de psychologische invloed van gedrag vaststellen.

Big-Five-persoonlijkheid-copyright-ctp.publication-at-gmail.jpg

Veel studies en daarmee samenhangende complexe berekeningen hebben aangetoond welke persoonlijkheidskenmerken voor het begrijpen van het gedrag het meest belangrijk zijn. Het belangrijkste model (het universele standaard model) van de persoonlijkheidspsychologie wordt “Big Five” genoemd. Dit is een persoonlijkheidsmodel dat vijf belangrijke dimensies van de persoonlijkheid toont: Extraversie (tegenpool: Introversie), vriendelijkheid, zorgvuldigheid, emotionele stabiliteit en openheid voor nieuwe ervaringen.

Lees hier meer uitvoerig over nieuw onderzoek persoonlijkheidsverandering tijdens het leven

 

Maria Trepp, docent Ontwikkelingspsychologie

Persönlichkeitsveränderung im Laufe des Lebens

Persönlichkeitsveränderung im Laufe des Lebens

[Nederlandse versie volgt binnenkort]

Was bestimmt das Handeln der Menschen? Viele von uns erklären menschliches Verhalten intuitiv mit Persönlichkeitsmerkmalen: also mit einem charakteristischen Muster des Denken, Fühlens und Verhaltens, das im Laufe der Zeit einigermaßen stabil und in verschiedenen Situationen konstant bleibt.

Um Persönlichkeitsmerkmale wüten seit den 1960er Jahren heftige wissenschaftliche Debatten, wobei einige Psychologen argumentieren, dass Situationen und nicht feste Persönlichkeitseigenschaften die wichtigsten Ursachen des Verhaltens sind. Persönlichkeit ist zum großen Teil oder jedenfalls zur Hälfte erblich. Lernpsychologen bezweifeln aber den Einfluss von Erblichkeit, und unterstreichen, dass Situationen und Lerngeschichte das Verhalten beeinflussen, mehr als stabile interne oder erbliche Faktoren.

In den letzten zwei Jahrzehnten wurde in umfangreichen Untersuchungen festgestellt, dass Persönlichkeitsmerkmale existieren, und auch durchaus das tatsächliche Verhalten einer Person vorhersagen können und auch Vorhersagekraft haben, was verschiedene Indikatoren von Lebenserfolg betrifft wie z.B. Einkommen.

Weiter lesen: ausführliche Darstellung der Forschungsresultate zur Persönlichkeitsveränderung während des Lebens

Maria Trepp

Reacties uitgeschakeld voor Persönlichkeitsveränderung im Laufe des Lebens Geplaatst in psychologie

Erlernte Hilflosigkeit: der Missbrauch von psychologischen Methoden für Folter

Erlernte Hilflosigkeit“ ist eines der wichtigsten Konzepte in der klinischen Psychologie. Dieses Modell beschreibt die Entstehung von Depressionen als einen Lernprozess, wobei Menschen meinen, ihre Umgebung nicht beeinflussen können, auch dann, wenn sie dies aufgrund der Tatsachen eigentlich wohl könnten. Nach traumatisierenden Erfahrungen und Situationen mit Kontrollverlust unterschätzen Menschen später ihre tatsächlichen Einflussmöglichkeiten. Mithilfe von psychologischer Intervention können sie erneut lernen, Einfluss zu nehmen und ihr Leben zu kontrollieren.

Die Theorie der erlernten Hilflosigkeit, die vielen Menschen geholfen hat, über kognitive Verhaltenstherapie ihre depressiven Beschwerden zu überwinden, geht zurück auf Martin Seligmanns Experimente mit Elektroschock bei Hunden.

seligman hillflosigkeit helplessness wikimedia

Martin Seligman

Wenn Hunde Elektroschocks in einer bestimmten Situation nicht vermeiden können, vermeiden sie diese auch später nicht mehr, selbst wenn dies dann möglich ist.  Diese schrecklichen Experimente an Tieren haben zu wichtigen Erkenntnissen in der Depressionsforschung geführt. Menschen können die gelernte Hilflosigkeit überwinden und lernen, nach Traumen oder realem Kontrollverlust ihre Einflussmöglichkeiten zurückzugewinnen, und können sich so emotional, kognitiv und sozial wieder erholen und ihr Verhalten an die realen Möglichkeiten anpassen.

Doch hat  die grausame Basis der Erkenntnisse, nämlich die Folter an Tieren, inzwischen auch zu schrecklichen Folgen in der Menschenwelt geführt. Während Seligmann selbst sich jetzt ganz der positiven Psychologie widmet,

wurden seine  Erkenntnisse vom US-Militär als äußerst interessant beurteilt und in Zusammenarbeit mit Psychologen der APA (American Psychological Association, dem sehr einflussreichen nordamerikanischen Fachverband für Psychologie, deren Vorsitzender Seligmann auch zeitweise war) zum Entwerfen von Foltersituationen, sogenannter weißer Folter (Schlafentzug, Waterboarding etc ) genutzt.

Zum Weiterlesen bitte hier klicken!

 

Morgen volgt vertaling  in het Nederlands!

Erlernte Hilflosigkeit: der Missbrauch von psychologischen Methoden für Folter

Erlernte Hilflosigkeit“ ist eines der wichtigsten Konzepte in der klinischen Psychologie. Dieses Modell beschreibt die Entstehung von Depressionen als einen Lernprozess, wobei Menschen meinen, ihre Umgebung nicht beeinflussen können, auch dann, wenn sie dies aufgrund der Tatsachen eigentlich wohl könnten. Nach traumatisierenden Erfahrungen und Situationen mit Kontrollverlust unterschätzen Menschen später ihre tatsächlichen Einflussmöglichkeiten. Mithilfe von psychologischer Intervention können sie erneut lernen, Einfluss zu nehmen und ihr Leben zu kontrollieren.

Die Theorie der erlernten Hilflosigkeit, die vielen Menschen geholfen hat, über kognitive Verhaltenstherapie ihre depressiven Beschwerden zu überwinden, geht zurück auf Martin Seligmanns Experimente mit Elektroschock bei Hunden.

seligman hillflosigkeit helplessness wikimedia

Martin Seligman

Wenn Hunde Elektroschocks in einer bestimmten Situation nicht vermeiden können, vermeiden sie diese auch später nicht mehr, selbst wenn dies dann möglich ist.  Diese schrecklichen Experimente an Tieren haben zu wichtigen Erkenntnissen in der Depressionsforschung geführt. Menschen können die gelernte Hilflosigkeit überwinden und lernen, nach Traumen oder realem Kontrollverlust ihre Einflussmöglichkeiten zurückzugewinnen, und können sich so emotional, kognitiv und sozial wieder erholen und ihr Verhalten an die realen Möglichkeiten anpassen.

Doch hat  die grausame Basis der Erkenntnisse, nämlich die Folter an Tieren, inzwischen auch zu schrecklichen Folgen in der Menschenwelt geführt. Während Seligmann selbst sich jetzt ganz der positiven Psychologie widmet,

wurden seine  Erkenntnisse vom US-Militär als äußerst interessant beurteilt und in Zusammenarbeit mit Psychologen der APA (American Psychological Association, dem sehr einflussreichen nordamerikanischen Fachverband für Psychologie, deren Vorsitzender Seligmann auch zeitweise war) zum Entwerfen von Foltersituationen, sogenannter weißer Folter (Schlafentzug, Waterboarding etc ) genutzt.

Zum Weiterlesen bitte hier klicken!

Morgen volgt vertaling  in het Nederlands!

De psychologie van de muziek

Aanstaande maandag vindt in de Balie een avondprogramma plaats over wetenschap en muziek:

KennisCafé: Rocking science

Muziek heeft sterke effecten op de mens. Muziek maakt emoties los, en herinneringen. Ook demente mensen kunnen via muziek herinneringen oproepen. Mijn zwaar zieke vader, die al lang niet meer kon praten, kon wel nog – zoals vele dementerende ouderen – liederen gedeeltelijk meezingen, iets dat hartbrekend ontroerend was.

Muziek brein en emotie

Muziek en herhaling: Brahms met variaties over Händel

In de laatste tijd zijn veel interessante artikelen en boeken verschenen over de invloed van muziek op emoties en geheugen, over muziek en het brein, en over de functie van herhalingen en variaties in de muziek.

Daniel J. Levitin schrijft in Ons muzikale brein. Wat muziek met ons doet (2006/2013)

“Het geheugen heeft zo’n grote invloed op de ervaring van het luisteren naar muziek dat het niet overdreven is om te zeggen dat er zonder geheugen geen muziek zou zijn. Muziek is gebaseerd op herhaling, zoals is opgemerkt door vele theoretici en filosofen […] Muziek werkt omdat we ons de tonen herinneren die we net gehoord hebben en die relateren aan de tonen die op dit moment gespeeld worden. Die groepen tonen – frases – kunnen misschien later in het stuk terugkeren in een variatie of een transpositie die ons geheugen prikkelt en tegelijk onze emotionele centra activeert. “ (p 165)

Hij wijst naar een hersenstructuur, de amygdala, die geactiveerd wordt door muziek, maar…

Lees het uitgebreide artikel hier:

Lees hier meer

maria trepp

Reacties uitgeschakeld voor De psychologie van de muziek Geplaatst in brein\, psychologie

Kritiek op ritalingebruik interview in de Volkskrant

DSM-5 en ADHD Ritalin

kritiek op Ritalingebruik

Roshan Cools, hoogleraar Cognitieve Neuropsychiatrie, is kritisch over het gebruik van ritalin (zie vandaag 15 maart, interview in de Volkskrant) “Wees impulsief, laat uzelf afleiden”, zei zij bij wijze van inspirerende provocatie al eerder.

“Controle hebben. We beoordelen dat als positief. Controle associëren we met doelmatigheid. Impulsiviteit niet. Cools: ‘Dat staat voor slordigheid, associëren we met afgeleid raken, met ADHD zelfs.’

‘Tussen 2006 en 2012 is de hoeveelheid jongeren die ritalin voorgeschreven krijgt verdrievoudigd.’ Het zou ze geholpen hebben zich te concentreren, geholpen hebben hun gedrag meer te beheersen.  Cools: ‘Ritalin verhoogt de productie van het stofje dopamine, dat de diepe primitieve delen van de hersenen beter laat werken. Het helpt ons focussen. Maar het heeft invloed op de prefrontale cortex, de dirigent. De cognitieve vernauwing die ritalin veroorzaakt helpt kinderen tijdens de rekenles; maar helpt het ze ook op het schoolplein, of tijdens de dansles?’

Mark Merks citeert Cools: “Wat ik wil zeggen is het volgende: onze exclusieve focus op controle gaat ten koste van innovatie. Daarom vraag ik u: wees impulsief, laat uzelf ook eens afleiden. Alleen dan kunnen we het beste uit onszelf én onze kinderen halen.’ “

Lees hier meer over ADHD en ritalin  

Maria Trepp

Debat over #ADHD

Op zaterdag 29 maart vindt in de Balie een avond plaats over  ADHD.

“Is het waar dat steeds meer kinderen ADHD hebben en als dat zo is, heeft dat dan een medische of een sociale oorzaak of ligt het ? Hoe kunnen we onze samenleving zo inrichten dat we beter omgaan met kinderen die om wat voor reden dan ook opvallend en afwijkend gedrag vertonen?

De Belgische hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse Paul Verhaeghe houdt deze avond een lezing over ADHD bij kinderen. Daarnaast benadert een professional ADHD vanuit de biologische hoek én plaatst het in een breder perspectief.”

Ik heb zelf eerder uitvoerig over de diagnose ADHD in het licht van de nieuwe DSM 5 geschreven, zie mijn bericht hier.

De Amerikaanse psychiater Allen Frances was onlangs in Nederland naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek Terug naar Normaal, waarin hij erg kritisch is en vreest dat gezonde mensen ziek worden verklaart zodat de pillenfabrikanten hiervan nóg rijker worden.

ADHD

Adhd wikimedia DSM 5 en ADHD

Hij vertelt over de stoornis ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder; hyperactiviteitstoornis), waarvan velen menen dat deze een modeziekte is die door farmaceutische bedrijven wordt geëxploiteerd, en die in de DSM-5 nóg breder wordt gedefinieerd. Lees meer…

Veel mensen zijn bang dat een te ruime ADHD diagnose leidt tot stigmatisering en tot problematisch pillengebruik.